AURA

Opakowania na wynos: opłata i system kaucyjny

Na jednym zamówieniu na wynos mogą usiąść dwie różne kwoty, a wraca tylko jedna. Opłata za jednorazowy plastik wynosi 0,20 zł za kubek na napoje i 0,25 zł za pojemnik na żywność; pobiera się ją od gościa i przekazuje dalej. Kaucję pobiera się przy sprzedaży napoju w objętym opakowaniu i wraca ona przy zwrocie pustego opakowania.

Opublikowano
20 min czytania4049 słów

Najważniejsze wnioski

  • Opłata za jednorazowy plastik i kaucja to dwie różne kwoty z dwóch różnych ustaw: opłata do gościa nie wraca nigdy, kaucja wraca przy zwrocie opakowania.
  • Stawki są za sztukę i pochodzą z rozporządzenia ministra: 0,20 zł za kubki na napoje wraz z pokrywkami i wieczkami, 0,25 zł za pojemniki na żywność spełniające trzy warunki.
  • Kubek sprzedany z pokrywką to jedna sztuka objęta opłatą, a nie dwie — zakupy liczą dwie pozycje, opłata jedną.
  • Opłatę pobiera się od użytkownika końcowego i wnosi na odrębny rachunek marszałka województwa do 15 marca roku następnego; w kasie jest zobowiązaniem, a nie marżą.
  • Ustawa kaucyjna wiąże obowiązki z jednostką handlu detalicznego lub hurtowego i jej powierzchnią sprzedaży wobec 200 m²; pojęcia jednostki gastronomicznej nie używa, a strona nie wyciąga wniosku, którego nie wyciąga ustawa.
  • Obie ustawy wymagają ewidencji: nabyte i wydane opakowania, na jednostkę, za rok kalendarzowy, przechowywane 5 lat.

Każda liczba poniżej pochodzi z jednego z trzech polskich aktów, otwartych w oficjalnym repozytorium Sejmu 28 sierpnia 2026 r. i przeczytanych zdanie po zdaniu: stawki w Dz.U. 2023 poz. 2679, mechanizm poboru w Dz.U. 2024 poz. 433 — w tekście ujednoliconym, czyli ze zmianami, a nie w brzmieniu ogłoszonym — system kaucyjny w Dz.U. 2026 poz. 619; pozostałe dwa akty tekstu ujednoliconego nie mają wcale, więc ich tekst ogłoszony jest brzmieniem obowiązującym. Nic tutaj nie jest przepisane z artykułu branżowego; gdzie ustawa czegoś nie mówi, ta strona mówi właśnie to i się zatrzymuje.

Dwie kwoty na jednym kubku, a wraca tylko jedna

Opłata za jednorazowy plastik — kwota, którą przedsiębiorca jest obowiązany pobrać od użytkownika końcowego nabywającego wymieniony produkt jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będący opakowaniem albo napój lub żywność w nim zapakowane. Obowiązek stoi w art. 3b ust. 1 Dz.U. 2024 poz. 433; ustawa nazywa go po prostu „opłatą” i do gościa nigdy nie wraca.

Kaucja — określona kwota pieniężna pobierana w momencie sprzedaży produktu w opakowaniu na napoje objętym systemem, zwracana w momencie zwrotu opakowania albo odpadu opakowaniowego z niego powstałego (art. 8 pkt 6a Dz.U. 2026 poz. 619). Sam system definiuje art. 8 pkt 13a tej samej ustawy.

Opłata za jednorazowy plastikKaucja
UstawaDz.U. 2024 poz. 433Dz.U. 2026 poz. 619
Dotyczysamego opakowania: kubków i pojemnikówopakowania napoju: wymienionych butelek i puszek
Wraca do gościanigdyprzy zwrocie pustego opakowania
Gdzie kończyodrębny rachunek marszałka województwa, potem Narodowy Funduszdo tego, kto zwrócił opakowanie, przez rozliczenie z podmiotem reprezentującym
Stawkę ustalarozporządzenie ministranie ustala jej sama ustawa

Papierowy kubek może nieść opłatę i żadnej kaucji, a napój w butelce sprzedany obok — kaucję i żadnej opłaty, bo butelka nie jest kubkiem. Jedna pozycja zamówienia opisana słowem „napój” kryje więc dwa strumienie pieniędzy. Obowiązki załatwiane przed pierwszym gościem opisuje zatwierdzenie lokalu i HACCP.

Stawki: 0,20 zł i 0,25 zł, i do czego każda się przykleja

Stawki żyją w rozporządzeniu, a nie w ustawie. Dz.U. 2023 poz. 2679 ma dwa paragrafy operacyjne i nic więcej; wydano je na podstawie art. 3c ust. 2 ustawy i obowiązuje od 1 stycznia 2024 r. (§ 2).

  • 0,20 zł za sztukę — kubki na napoje, w tym ich pokrywki i wieczka (§ 1 pkt 1).
  • 0,25 zł za sztukę — pojemniki na żywność, w tym pudełka z pokrywką lub bez (§ 1 pkt 2).

Obie stawki są za sztukę, nie za zamówienie i nie jako procent. Dotyczą produktów wymienionych w załączniku nr 6 do ustawy, a ten załącznik ma dokładnie dwie pozycje — ten sam kubek i ten sam pojemnik.

Ustawa stawia nad rozporządzeniem sufit: art. 3c ust. 1 określa maksymalną stawkę na 1 zł za sztukę, więc dzisiejsze stawki to jedna piąta i jedna czwarta tego sufitu. Sufit stoi w ustawie, stawki w rozporządzeniu, które minister może zmienić — trzymaj więc stawkę w modelu jako parametr, a nie stałą.

Trzy warunki, które musi spełnić pojemnik na żywność

Stawka 0,25 zł nie dotyczy każdego plastikowego pudełka. § 1 pkt 2 wymienia trzy warunki, a pojemnik musi spełnić wszystkie trzy. Żywność w nim ma być:

  • przeznaczona do bezpośredniego spożycia, na miejscu lub na wynos;
  • zazwyczaj spożywana bezpośrednio z pojemnika;
  • gotowa do spożycia bez dalszej obróbki, takiej jak przyrządzanie, gotowanie czy podgrzewanie.

Przepis wymienia dalej pojemniki typu fast food i na inne posiłki gotowe do spożycia. Klasyfikacji dokonuje się dla każdego pojemnika osobno i to ona decyduje o stawce.

Czego stawka 0,25 zł wyraźnie nie obejmuje

Ten sam przepis kończy się trzema wyłączeniami: pojemniki na napoje, talerze oraz paczki i owijki zawierające żywność. Talerz nie jest objęty stawką 0,25 zł, bo plastikowego talerza jednorazowego nie ma na liście objętej stawką w ogóle — jest na liście zakazanej, w załączniku nr 7, na podstawie art. 3i Dz.U. 2024 poz. 433, razem ze sztućcami, słomkami i mieszadełkami. Żadna opłata nie czyni zakazanego produktu legalnym, więc stany są trzy, a nie dwa: objęty stawką, wyłączony, zakazany.

Pokrywki i wieczka liczą się razem z kubkiem, a nie jako druga sztuka

§ 1 pkt 1 nie mówi „kubki”. Mówi „w przypadku kubków na napoje, w tym ich pokrywek i wieczek”. Pokrywka siedzi wewnątrz pozycji „kubek”, a nie obok niej jako osobny produkt objęty stawką: kubek sprzedany z pokrywką to jedna sztuka po 0,20 zł, a nie dwie sztuki po 0,40 zł. To błąd liczenia czekający w każdej operacji na wynos, bo zakupy kupują kubki i pokrywki jako dwie pozycje w dwóch cenach. Zakupy liczą dwie rzeczy; opłata liczy jedną.

Jednostką liczenia jest więc wydany kubek. Jeśli magazyn prowadzi „kubek” i „pokrywkę” osobno, coś musi je złożyć w jedno, zanim cokolwiek zostanie policzone — to mapowanie należy do warstwy między kasą a magazynem, nie do ręcznego uzgadniania raz na miesiąc. Zobacz integracje oraz automatyzację restauracji: rezerwacje, dostawcy, opinie.

Kto pobiera opłatę i dokąd idą pieniądze: tylko w jedną stronę

Obowiązek nazywa przedsiębiorcę, a nie gościa. Art. 3b ust. 1 nakłada go na przedsiębiorcę prowadzącego jednostkę handlu detalicznego, jednostkę handlu hurtowego lub jednostkę gastronomiczną, w których oferowane są wymienione produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będące opakowaniami albo w które pakuje on napoje lub żywność. Trzecie z tych pojęć ustawa nazywa wprost: w art. 3b ust. 1 stoi ono jako „jednostkę gastronomiczną”.

Wokół tego rdzenia ustawa dokłada trzy rzeczy:

  • Vending. Art. 3b ust. 2 rozciąga ten sam obowiązek na przedsiębiorcę pakującego i oferującego napoje lub żywność za pomocą urządzenia vendingowego, także umieszczonego poza tymi jednostkami.
  • Alternatywy. Art. 3b ust. 3 nakazuje temu samemu przedsiębiorcy zapewnić dostępność opakowań alternatywnych — z materiałów innych niż tworzywa sztuczne, w tym innych niż tworzywa ulegające biodegradacji — albo opakowań wielokrotnego użytku. Przypis samej ustawy datuje ten obowiązek na 1 lipca 2024 r.
  • Nadzór. Art. 3b ust. 4 powierza nadzór nad przestrzeganiem ust. 1–3 Inspekcji Handlowej, a art. 3g każe stosować do opłaty dział III Ordynacji podatkowej, przy czym uprawnienia organu podatkowego przysługują marszałkowi województwa.

Dalej pieniądz idzie tylko w jedną stronę. Zgodnie z art. 3d pobraną opłatę wnosi się na odrębny rachunek bankowy prowadzony przez marszałka województwa właściwego ze względu na miejsce jej pobrania, w terminie do 15 marca roku następującego po roku pobrania.

5%
Zgodnie z art. 3f ust. 2 marszałek przekazuje te wpływy Narodowemu Funduszowi w terminie 30 dni po upływie każdego kwartału, a zgodnie z art. 3f ust. 3 5 % zostaje w budżecie samorządu województwa na egzekucję i obsługę administracyjną poboru.

Jeśli opłaty nie wniesiono albo wniesiono niższą od należnej, art. 3e ust. 1 każe marszałkowi określić zaległość decyzją, według stawki z roku, w którym opłatę należało pobrać.

50%
Przy niewykonaniu tej decyzji art. 3e ust. 2 dokłada dodatkową opłatę w wysokości 50 % kwoty niewniesionej, a art. 3e ust. 3 daje 14 dni od dnia, w którym decyzje stały się ostateczne.

Opłata wchodzi jako gotówka, a wychodzi jako zobowiązanie

Nic w tej drodze nie czyni opłaty twoją. Wchodzi do kasy w dniu sprzedaży, a wychodzi z rachunku nawet piętnaście miesięcy później; pomiędzy tymi datami jest pieniądzem trzymanym za kogoś. Traktowanie jej jak marży nadmuchuje kanał, a korekta ląduje jedną płatnością w marcu. Oddziel ją w punkcie sprzedaży i trzymaj widoczną jako zobowiązanie — moduł finansowy istnieje właśnie dla tej klasy pozycji.

System kaucyjny: kaucja wraca, opłata nie

Kaucja nie jest drugą opłatą pod inną nazwą. Art. 8 pkt 6a definiuje ją jako kwotę pobieraną przy sprzedaży produktu w wymienionym opakowaniu na napoje i zwracaną przy zwrocie opakowania albo odpadu opakowaniowego z niego powstałego; art. 8 pkt 13a definiuje w tych samych słowach sam system.

Załącznik nr 1a do Dz.U. 2026 poz. 619 mówi, co system obejmuje, i ma dokładnie trzy pozycje:

Poz.OpakowaniePojemność
1butelki jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych na napoje, wraz z zakrętkami i wieczkami z tworzywdo trzech litrów
2puszki metalowedo jednego litra
3butelki szklane wielokrotnego użytkudo półtora litra
77%
Ten sam załącznik ustala minimalne poziomy selektywnego zbierania dla wszystkich trzech: 77 % na lata 2025–2028 oraz 90 % od 2029 r.

Finansowanie biegnie od punktu sprzedaży, a nie do niego. Zgodnie z art. 40i ust. 1 pkt 5 podmiot reprezentujący rozlicza kaucje z jednostkami handlu i innymi punktami zbierającymi, w szczególności finansuje wypłaty kaucji dla użytkownika końcowego, a koszt tego ponosi, zgodnie z art. 40i ust. 2, wprowadzający produkty w opakowaniach na napoje. Zgodnie z art. 8 pkt 7a nieodebrana kaucja to różnica między kaucją pobraną a zwróconą, liczona na ostatni dzień roku kalendarzowego; zgodnie z art. 40i ust. 4 te środki, razem z przychodem ze sprzedaży zebranych odpadów, finansują sam system.

Żadnej kwoty kaucji na tej stronie nie ma i to jest świadome. Art. 8 pkt 6a mówi o kaucji: „rozumie się przez to określoną kwotę pieniężną pobieraną w momencie sprzedaży” — i liczby nie podaje. Liczba mieszka poza tą ustawą, a ta strona drukuje tylko to, co w ustawie przeczytano.

Kogo ustawa kaucyjna nazywa i zdania, którego ta strona nie napisze

Art. 44 Dz.U. 2026 poz. 619 rozstrzyga, kto ma uczestniczyć w systemie kaucyjnym, i opiera się na dwóch rzeczach: przedsiębiorca ma prowadzić jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, a stopień obowiązku wyznacza powierzchnia sprzedaży tej jednostki — w przepisie „o powierzchni sprzedaży” — mierzona względem 200 m².

Trzy ustalenia z lektury samej ustawy, każde zliczeniem, a nie interpretacją:

  1. Rdzeń „gastronomi” nie występuje w Dz.U. 2026 poz. 619 ani razu — zero trafień w tekście liczącym blisko 200 000 znaków. Tak samo zero razy pada słowo „kubek”, podczas gdy „napoje” pada 117 razy.
  2. Sąsiednia ustawa, Dz.U. 2024 poz. 433, używa pojęcia jednostki gastronomicznej w pięciu miejscach tekstu ustawy, w tym w art. 3b ust. 1, czyli w przepisie nakładającym opłatę. Polskie ustawodawstwo ma więc takie pojęcie; ta ustawa kaucyjna go nie używa.
  3. Liczba 100 m² nie występuje w ustawie kaucyjnej w żadnej postaci. Jedyne „100 m” w jej tekście to „100 mg/kg”, limit metali ciężkich w opakowaniu. Progi, które faktycznie występują, to 200 m² i 2 000 m².

Wynika z tego jedno zdanie i ani jedno więcej: ustawa kaucyjna wiąże obowiązki z jednostką handlu detalicznego lub hurtowego i jej powierzchnią sprzedaży, a jednostki gastronomicznej pod tę definicję nie podciąga. Nie wynika z tego żaden wniosek o tym, czy konkretna restauracja ma uczestniczyć w systemie, czy nie. Ustawa ani jej nie obejmuje, ani jej nie wyłącza, a wnioskowanie przez analogię ze sklepu na restaurację byłoby regułą wymyśloną, a nie przeczytaną. Pewność co do konkretnego lokalu daje prawna analiza jego własnego stanu faktycznego, a nie taka strona jak ta.

Co system kaucyjny robi z ladą: przyjęcie, liczenie, miejsce

Dla jednostki wewnątrz systemu art. 44 stopniuje obowiązek powierzchnią sprzedaży. Jednostka nie większa niż 200 m² jest, dla pozycji 1 i 2 załącznika nr 1a, obowiązana uczestniczyć co najmniej w zakresie pobierania kaucji, a może też ją zwracać i zbierać puste opakowania; dla pozycji 3, czyli butelek szklanych wielokrotnego użytku, ma pobierać i zwracać kaucję oraz zbierać puste opakowania (art. 44 ust. 1). Jednostka powyżej 200 m² jest obowiązana pobierać i zwracać kaucję oraz zbierać puste opakowania i odpady opakowaniowe (art. 44 ust. 2). Powyżej 2 000 m² art. 44 ust. 3 dokłada selektywne zbieranie odpadów opakowaniowych na własny koszt, z wyłączeniem opakowań objętych systemem kaucyjnym.

Jeden szczegół rozstrzyga procedurę przy ladzie: zgodnie z art. 44 ust. 2a, w systemie zbierania utworzonym przez wprowadzającego dla opakowań z pozycji 3, puste opakowania przyjmuje się od użytkowników końcowych i zwraca pobraną kwotę bez wymogu okazania dowodu zakupu.

Umowa nie jest opcjonalna. Jednostka nie większa niż 200 m² musi zawrzeć ją pisemnie pod rygorem nieważności z co najmniej jednym podmiotem reprezentującym, który się do niej zgłosił (art. 44 ust. 4); jednostka powyżej 200 m² — z każdym takim podmiotem (art. 44 ust. 6). Umowa określa w szczególności zasady rozliczania kaucji oraz zasady zbierania i przekazywania opakowań (art. 44 ust. 8), a obie strony przechowują ją 5 lat, licząc od pierwszego dnia roku następującego po roku, w którym przestała obowiązywać (art. 44 ust. 9).

Dwie rzeczy zjadają miejsce przy ladzie, a jedna zjada gotówkę

  • Przyjęcie i miejsce. Każdy zwrócony egzemplarz obsługuje lada, która jednocześnie obsługuje gości, a puste opakowania czekają potem na odbiór i zajmują wielokrotnie więcej objętości niż napoje.
  • Liczenie. Art. 44 ust. 10 wymaga rocznej ewidencji liczby nabytych i sprzedanych produktów objętych kaucją, liczby zwróconych opakowań oraz wysokości kaucji pobranych, zwróconych i niezwróconych.
  • Kapitał obrotowy. Art. 40i ust. 3 ustala okres rozliczeniowy między punktami zbierającymi a podmiotem reprezentującym na niedłuższy niż miesiąc — to granica tego, jak długo pieniądz wypłacony już gościom może czekać na odzyskanie. To cykl gotówkowy i należy do tego samego modelu, co terminy dostawców i arytmetyka w food cost w restauracji: jaki procent.

Jak opłata i kaucja wyglądają dla gościa przy kasie

Z fotela gościa są to dwie kwoty o przeciwnych obietnicach: jedna jest częścią ceny i nigdy jej już nie zobaczy, druga jest zwrotna i przyklejona do butelki lub puszki. Gość, który uważa opłatę za kubek za zwrotną, wróci z kubkiem; ten, który uważa kaucję za podatek, nie wróci z butelką.

Opłatę pobiera się na podstawie art. 3b ust. 1 niezależnie od tego, czy ktokolwiek przy ladzie to wyjaśni, więc słowa obsługi są wyborem operacyjnym, a nie prawnym — decydują jednak, ile razy na zmianę trzeba tłumaczyć to od nowa. Kaucja jest kaucją tylko wtedy, gdy może wrócić: to słowo na opakowaniu, którego nie przyjmujesz z powrotem, tworzy zobowiązanie nie do rozliczenia przy ladzie, a art. 44 ust. 8 umieszcza zasady rozliczania w umowie, nie przy kasie.

Ta strona nie stawia wymogu co do układu paragonu ani nazwania takiej pozycji: w żadnym z trzech aktów tego nie zmierzono, a wymyślanie reguły formatowania byłoby gorsze niż milczenie. Nic nie kosztuje spisanie dwóch zdań, które powie obsługa, i przetestowanie ich przez tydzień — ta sama dyscyplina sprawia, że zamówienia online zostają u ciebie.

Koszt opakowania na jedno zamówienie na wynos: własna miara

Żadna opublikowana norma nie mówi, ile opakowanie „powinno” kosztować jako udział w zamówieniu na wynos, i ta strona jej nie wymyśli. Jest natomiast arytmetyka, którą policzysz na własnych paragonach.

Wzór 1 — opłata na zamówienie.

Opłata na zamówienie = Σ (Sztuki pozycji × Stawka pozycji)
  • Sztuki pozycji — liczba objętych stawką egzemplarzy jednego rodzaju, w sztukach; kubek z pokrywką to jedna sztuka;
  • Stawka pozycji — w zł za sztukę: 0,20 dla kubka, 0,25 dla pojemnika na żywność;
  • Opłata na zamówienie — w zł.

Wzór 2 — koszt opakowania na zamówienie.

Koszt opakowania na zamówienie = Zakup opakowań na zamówienie + Opłata na zamówienie
  • Zakup opakowań na zamówienie — ile dostawca policzył za opakowania, które wyjechały z tym zamówieniem, w zł;
  • Opłata na zamówienie — ze wzoru 1, w zł;
  • Koszt opakowania na zamówienie — w zł.

Kaucja nie jest częścią tej sumy. Wraca, więc jest przesuwającym się saldem, a nie poniesionym kosztem. Dodanie jej zawyża każde zamówienie i pogarsza udział opakowania bardziej, niż jest naprawdę.

Wzór 3 — udział opakowania w zamówieniu na wynos.

Udział opakowania = Koszt opakowania na zamówienie ÷ Cena zamówienia
  • Koszt opakowania na zamówienie — ze wzoru 2, w zł;
  • Cena zamówienia — ile zapłacił gość, w zł;
  • Udział opakowania — stosunek; × 100 daje procent.

Ta sama arytmetyka na jednym zwykłym zamówieniu

Liczby poniżej pokazują metodę. Nie są benchmarkiem — podstaw własne.

PozycjaSztukiStawka, złOpłata, złZakup, zł
Pojemnik na danie główne20,250,501,40
Pojemnik na dodatek10,250,250,60
Kubek na napój z pokrywką10,200,200,55
Torba, sztućce, serwetki—poza stawką0,000,90
Razem0,953,45

Koszt opakowania na zamówienie to 0,95 + 3,45 = 4,40 zł.

5,6%
Przy cenie zamówienia 78 zł daje to 4,40 ÷ 78 = 0,056, czyli 5,6 %; przy zamówieniu za 39 zł w tej samej liczbie pudełek — 11,3 %.

Te same opakowania, ta sama opłata, dwa razy większy udział — dlatego liczy się to na zamówienie, nie na miesiąc. Przelicz to na tygodniu prawdziwych zamówień; narzędzia są w kalkulatorach.

Jak wybór opakowania zmienia marżę na dostawie przy tej samej cenie dania

Opłata skaluje się ze sztukami, a nie z ceną: dwa zamówienia w identycznych pudełkach niosą tę samą opłatę, czy jedzenie kosztuje 39 zł, czy 90 zł. Ta własność robi w dostawie najwięcej szkody, bo prowizja skaluje się z ceną, a opakowanie nie, więc obie gryzą najmocniej na przeciwnych końcach karty.

Dźwignie są trzy i tylko trzy:

  1. Mniej sztuk. Jeden pojemnik zamiast dwóch usuwa całą stawkę, a nie jej ułamek — decyduje o tym częściej projekt karty niż zakupy.
  2. Inna pozycja. Przeniesienie pozycji z objętej stawką do wyłączonej zeruje jej opłatę, ale wyłączenia są dokładnie trzy, a talerze stoją na liście zakazanej, nie wyłączonej — miejsca jest tu mniej, niż sugeruje oferta dostawcy.
  3. Opakowanie nieplastikowe lub wielokrotnego użytku. Art. 3b ust. 3 i tak nakazuje zapewnić dostępność takich alternatyw, a kupuje się je zwykle drożej — porównuj całkowity koszt opakowania na zamówienie, nie samą opłatę.

Którą dźwignię byś nie pociągnął, liczbą rozstrzygającą jest marża po prowizji i po opakowaniu, a nie wartość brutto zamówienia — tę arytmetykę rozpisuje marża na dostawie po prowizji, a tydzień po tygodniu trzyma ją widoczną analityka. Najmocniej czują to operacje o stałej dziennej liczbie pudełek, jak catering dietetyczny, bo liczbę sztuk wyznacza produkt, a nie gość — zobacz zamówienia w cateringu dietetycznym.

Sprawozdawczość opakowaniowa: jaka ewidencja musi istnieć

Art. 3h ust. 1 nakazuje przedsiębiorcom z art. 3b ust. 1 i 2 prowadzić w postaci papierowej albo elektronicznej ewidencję liczby nabytych i wydanych użytkownikom końcowym wymienionych produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych będących opakowaniami w danym roku kalendarzowym. Art. 3h ust. 2 dodaje, że przedsiębiorca prowadzący więcej niż jedną jednostkę prowadzi ją oddzielnie dla poszczególnych jednostek; art. 3h ust. 3 kieruje samo sprawozdanie do reżimu ustawy o odpadach; art. 3h ust. 4 każe przechowywać te informacje 5 lat od końca roku kalendarzowego, którego dotyczą.

Ewidencja ma więc stały kształt: dwie liczby, na rok, na jednostkę — nabyte i wydane. To ostrzejsze niż większość arkuszy, bo liczba wydanych użytkownikom końcowym — tak nazywa ją art. 3h ust. 1 — nie jest ani liczbą kupioną, ani zużytą: różnicą są stłuczki, zużycie własne i zapas na półce na koniec roku.

Sankcje wiszą nad ewidencją równie blisko jak nad opłatą. Art. 40a wylicza naruszenia; punkty 1–6 obejmują niepobranie opłaty, niezapewnienie opakowań alternatywnych, nieprowadzenie ewidencji, nieprowadzenie jej oddzielnie dla jednostek i nieprzechowywanie jej przez pięć lat. Art. 40b ust. 1 pkt 1 ustala za te sześć administracyjną karę pieniężną od 500 zł do 20 000 zł. Art. 40b ust. 2 daje pierwsze trzy wojewódzkiemu inspektorowi Inspekcji Handlowej, a ust. 3 punkty 4–15 wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska; ust. 4 wiąże wysokość ze stopniem szkodliwości, rodzajem, zakresem i okresem trwania naruszenia oraz dotychczasową działalnością podmiotu, a ust. 6 kieruje pieniądze do budżetu państwa.

Po stronie kaucyjnej ewidencja jest dłuższa. Art. 44 ust. 10 wymaga od jednostki uczestniczącej w pobieraniu i zwracaniu kaucji zapisu produktów objętych kaucją nabytych i sprzedanych, opakowań zwróconych oraz kaucji pobranych, zwróconych i niezwróconych; art. 44 ust. 11 daje krótszą — tylko nabyte i sprzedane produkty — jednostce, która wyłącznie pobiera. Art. 44 ust. 12 każe trzymać te informacje 5 lat od pierwszego dnia roku następującego po roku, którego dotyczą.

Ewidencja jest na jednostkę, więc druga lokalizacja ją podwaja, a nie przedłuża. I jest liczeniem całorocznym: albo narasta z kasy, albo jej nie ma, bo grudniowa rekonstrukcja styczniowej liczby nie jest ewidencją. Ten sam problem i to samo rozwiązanie co w reszcie zaplecza — niech raportowanie narasta w trakcie, a raporty AI czytają to, co narosło. Sąsiedni obowiązek ewidencji odpadów i rejestru BDO opisuje BDO i ewidencja odpadów w gastronomii.

Co przeliczyć przed zmianą dostawcy opakowań

Zmiana dostawcy rusza trzy liczby naraz, a oferta pokazuje zwykle jedną. Policz to na prawdziwym tygodniu zamówień, nie na cenniku.

  1. Liczba sztuk na zamówienie, pozycja po pozycji. To ją mnoży stawka. Tańszy pojemnik, który wymusza drugą sztukę, nie jest tańszy.
  2. Czy któraś pozycja przechodzi między kategoriami. Kubek na pojemnik na napoje, pojemnik na owijkę: taka zmiana przesuwa pozycję między objętą stawką, wyłączoną i zakazaną. Sprawdź trzy warunki § 1 pkt 2 na produkcie, a nie na jego nazwie handlowej.
  3. Opłata na zamówienie przed i po. Wzór 1 na tym samym koszyku — najmniejsza z trzech liczb i najłatwiejsza do przeoczenia.
  4. Zakup na zamówienie, a nie na karton. Ceny kartonów kryją różne liczby sztuk.
  5. Udział opakowania w cenie przy dwóch najczęstszych wielkościach zamówienia — udział rusza się z ceną, a opłata nie.
  6. Jak będzie wyglądać ewidencja. Jeśli indeksy nowego dostawcy nie ułożą się na jednostce liczenia, ewidencja pęka po cichu i wychodzi na karze, nie na fakturze — po stronie zakupowej łapie to odchylenie cen zakupu i zgodność trzech dokumentów.
  7. Gdzie te liczby zamieszkają. Ewidencja w arkuszu jednej osoby jest ewidencją do dnia, w którym ta osoba odchodzi; która warstwa systemu ma ją trzymać, rozstrzyga CRM czy ERP.

Najczęściej zadawane pytania

Czy opłata za jednorazowy plastik obejmuje każdy pojemnik na wynos?

Nie. Pobiera się ją za sztukę od produktów z załącznika nr 6 do Dz.U. 2024 poz. 433, a ten ma dokładnie dwie pozycje: kubki na napoje wraz z pokrywkami i wieczkami oraz pojemniki na żywność spełniające trzy warunki. Pojemniki na napoje, talerze oraz paczki i owijki zawierające żywność są ze stawki dla pojemników wyłączone przez § 1 pkt 2 Dz.U. 2023 poz. 2679.

Czy płacę 0,20 zł za kubek i drugie 0,20 zł za pokrywkę?

Nie. § 1 pkt 1 Dz.U. 2023 poz. 2679 ustala jedną stawkę „w przypadku kubków na napoje, w tym ich pokrywek i wieczek”, więc kubek sprzedany z pokrywką to jedna sztuka po 0,20 zł. Dwuwierszowa faktura zakupowa od dostawcy jest faktem zakupowym, a nie regułą liczenia.

Czy opłata jest moim przychodem?

Nie. Art. 3b ust. 1 nakazuje pobrać ją od użytkownika końcowego, a art. 3d wnieść na odrębny rachunek bankowy prowadzony przez marszałka województwa do 15 marca roku następnego. Między tymi datami jest pieniądzem trzymanym za kogoś.

Czy restauracja musi uczestniczyć w systemie kaucyjnym?

Ta strona na to nie odpowiada i powód jest dokładny. Art. 44 Dz.U. 2026 poz. 619 wiąże obowiązek z przedsiębiorcą prowadzącym jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego i stopniuje go powierzchnią sprzedaży wobec 200 m². Ustawa nie używa pojęcia jednostki gastronomicznej w całym tekście: ani nie podciąga restauracji pod tę definicję, ani jej nie wyłącza, więc każda odpowiedź tutaj byłaby wnioskowaniem przez analogię, a nie lekturą. Konkretny lokal potrzebuje prawnej analizy własnego stanu faktycznego.

Ile wynosi sama kaucja?

Żadnej kwoty tu nie ma, bo ustawa jej nie zawiera. Art. 8 pkt 6a Dz.U. 2026 poz. 619 definiuje kaucję jako „określoną kwotę pieniężną” i liczby nie podaje; ustala się ją poza tą ustawą, a ta strona drukuje wyłącznie to, co przeczytano w otwartych aktach.

Jaka jest najwyższa kara za błąd w opłacie albo w ewidencji opakowań?

Za sześć naruszeń z art. 40a pkt 1–6 Dz.U. 2024 poz. 433 — między innymi niepobranie opłaty, niezapewnienie dostępności opakowań alternatywnych oraz nieprowadzenie lub nieprzechowywanie ewidencji — art. 40b ust. 1 pkt 1 ustala administracyjną karę pieniężną od 500 zł do 20 000 zł, a art. 40b ust. 4 każe wiązać jej wysokość ze stopniem szkodliwości, rodzajem, zakresem i okresem trwania naruszenia oraz dotychczasową działalnością podmiotu.


Policz koszt opakowania na jednym typowym zamówieniu na wynos i jego udział w cenie, a potem zmierz ten sam udział dla identycznego dania podanego na sali. Różnica między tymi liczbami to cena kanału i da się ją poznać w tym tygodniu. Więcej takiej arytmetyki znajdziesz w dziale restauracje.

Powiązane usługi

Strony tematyczne

W tym dziale

Zobaczmy to na Twoich liczbach

Opowiedz, jak dziś wygląda obsługa zgłoszeń u Ciebie — ile ich jest, kto je odbiera, gdzie się gubią. Aura przejdzie z Tobą ten proces krok po kroku i pokaże, co da się zdjąć z człowieka, a czego nie warto ruszać.

Porozmawiaj z Aurą

Otworzy się strona główna z Aurą. Powiedz nazwę firmy — spojrzy na nią w danych publicznych i pokaże, co widzi klient. Bez obietnic wyniku.

Wolisz napisać? marketing@auraglobal-merchants.com

Drugi krok

Sprawdźmy, czy Aura pasuje do Twojego lokalu

Nie bierzemy każdego — najpierw patrzymy na procesy, sprzedaż i obecne systemy i uczciwie mówimy, czy w ogóle jest sens, żebyśmy wchodzili. Kilka pytań, jakieś pięć minut.

Przejdź kwalifikację →